waarmee kunnen
wij u helpen?

marktontwikkelingen september 2018

geplaatst op 04-10-2018 door Ronald

Een goede maand voor aandelen, behalve voor opkomende markten en onroerend goed

Gezien de positieve rendementen op aandelenbeurzen, hielden aandelenbeleggers zich ook dit jaar aan het motto ‘…come back in September’. In september liet de MSCI World Developed Markets aandelenindex in euro’s gemeten een positief resultaat zien (+0,4%). De euro steeg ook licht ten opzichte van de dollar, waardoor de index uiteindelijk iets negatiever noteerde dan in de oorspronkelijke dollars. Europese aandelen behaalden over de maand september het hoogste rendement (+1,4%). Aandelen uit de opkomende markten bleven opnieuw achter, met een negatief rendement van -0,6%. Europese genoteerde aandelen in onroerend goed behoorde met een negatief rendement van -3,4% tot de slechtste presteerders in zakelijke waarden.
Bij de vastrentende waarden gold dat in september investment grade bedrijfsobligaties slechter presteerden dan staatsobligaties. Beide categorieën behaalden negatieve rendementen. Aan de andere kant behaalden euro high yield obligaties wel positieve rendementen (+0,5%). Bij de staatsobligaties behaalden bijna alle 10-jaars staatsobligaties negatieve rendementen, behalve Italiaanse obligaties. Op 28 september daalden de koersen van die Italiaanse obligaties wel sterk, nadat het Italiaanse begrotingsakkoord bekend werd gemaakt waarin bleek dat het begrotingstekort zou gaan oplopen.

De rendementen van de verschillende beleggingscategorieën waren als volgt:



10 jaar na de kredietcrisis: Amerikaanse macro-economische cijfers op recordniveaus

Dit kwartaal is het tien jaar geleden dat de Grote Recessie zijn dieptepunt bereikte. Na het faillissement van Lehman Brothers in september 2008 liet de Amerikaanse economie in het vierde kwartaal van 2008 een groei zien van -8,4% op jaarbasis. In de loop van 2009 zette een herstel in, dat in feite tot de dag van vandaag aanhoudt. Sterker nog, de Amerikaanse economie lijkt dit jaar met een nieuwe groeispurt bezig. In het tweede kwartaal van 2018 bedroeg de BBP-groei in de VS 4,2% op jaarbasis, het hoogste groeipercentage sinds de zomer van 2014. Ondertussen staan macro-economische indicatoren in de VS op langjarige recordniveaus: het vertrouwen van Amerikaanse consumenten is sinds 2000 niet meer zo hoog geweest als nu, en het producentenvertrouwen niet meer sinds 1984. De werkloosheid in de VS heeft recent met 3,8% zelfs het laagste niveau sinds 1969 bereikt.

Opkomende markten ervaren de keerzijde van het Amerikaanse succes

Het huidige succes van de Amerikaanse economie, dat mede te danken is aan de begin 2018 ingevoerde belasting- en begrotingsmaatregelen van de regering-Trump, heeft wel een keerzijde. Sommige opkomende markten, met name landen die veel buitenlandse schulden in dollars hebben uitstaan, blijken kwetsbaar nu de hoge groei in de VS ook hogere rentes en een sterke dollar in de hand heeft gewerkt. De afgelopen maanden hebben achtereenvolgens Argentinië, Turkije en Zuid-Afrika de gevolgen hiervan al gemerkt. Daarnaast hebben de handelsbeperkende maatregelen van de regering-Trump groeivertragende gevolgen voor met name Aziatische opkomende markten, met China voorop.

Europa qua handelsoorlog in de luwte, maar Italië en ‘Brexit’ kunnen voor beroering zorgen

Bij de anti-handelsretoriek van president Trump blijft ook Europa niet buiten schot, maar tot nu toe heeft Trump, anders dan in het geval van China, zijn woorden nog niet echt omgezet in daden. De economische groei in de eurozone was in het tweede kwartaal van dit jaar met 2,1% jaar-op-jaar wel wat lager dan in de kwartalen ervoor, maar niet wezenlijk anders dan in de afgelopen 3 jaar. De komende tijd kan de Europese economie profiteren van de zwakkere euro en de nog altijd lage rentes, maar daar staat tegenover dat het politiek risico onverminderd hoog blijft. Vooral de houding van de populistische Italiaanse regering tegenover de EU en de verwikkelingen ten aanzien van ‘Brexit’ zullen de gemoederen bezig blijven houden.

Wereldeconomie over zijn hoogtepunt heen, maar recessie is nog buiten beeld

Per saldo resulteert het beeld van een goed draaiende wereldeconomie, maar met grote regionale verschillen. Mede gezien de toenemende (politieke) risico’s, hogere rentes (met name in de VS) en de kwetsbaarheid van opkomende markten lijkt het er wel op dat het hoogtepunt in de huidige economische cyclus inmiddels gepasseerd is. Er zijn niet of nauwelijks voortekenen van een op korte termijn dreigende recessie of financiële crisis, maar het is ook moeilijk te zien waar een hernieuwde groei-impuls voor de wereldeconomie vandaan zou moeten komen. Op dit moment lijkt het best denkbare scenario dat de risico’s van bijvoorbeeld een valutacrisis in opkomende markten, een uit de hand lopende handelsoorlog tussen de VS en China of een chaotische Brexit de komende maanden geleidelijk wegebben.

Meer inflatie, via hogere lonen?

De inflatiedruk is zowel in de VS als in Europa het afgelopen kwartaal per saldo vrijwel onveranderd gebleven. In de VS bedraagt de ‘headline’ inflatie nu 2,7% jaar-op-jaar en de ‘kerninflatie’ (exclusief volatiele voedings- en energieprijzen) 2,2%. In de eurozone zijn deze cijfers respectievelijk 2,1% en 0,9%. Voor de komende tijd lijkt het realistisch te veronderstellen dat de inflatiedruk zal toenemen, al zal dat niet met grote sprongen zijn. Voor de ‘headline’ inflatie is onder andere van belang dat de olieprijs nog altijd een stijgende lijn vertoont, terwijl voor de ‘kerninflatie’ de toenemende loondruk een bepalende factor kan blijken. Tot nu toe is de looninflatie zeer beperkt gebleven, zeker in de eurozone, maar met de dalende werkloosheid lijkt het een kwestie van tijd tot hogere looneisen zich zullen vertalen in meer looninflatie en uiteindelijk ook hogere consumentenprijzen.

Qua rentebeleid centrale banken lopen de VS en Europa lopen steeds meer uit de pas

In de VS heeft de Fed in september de basisrente verder verhoogd tot een ‘target range’ van 2%-2,25%, de achtste rentestap in drie jaar tijd. Ondertussen houdt de ECB de Europese basisrente al sinds het voorjaar van 2016 ongewijzigd op 0%. De komende tijd zal in dit beeld naar verwachting weinig verandering komen. De Fed heeft aangegeven te verwachten door te zullen gaan met renteverhogingen, gemiddeld met ca. één rentestap van 0,25% per kwartaal. Daarmee zou de Amerikaanse basisrenten in de loop van 2019 boven 3% uitkomen.
De ECB heeft juist eerder al laten doorschemeren dat een eerste renteverhoging niet hoeft te worden verwacht voor het eind van de zomer van 2019. Tot die tijd wil de ECB afwachten hoe de Europese economie en financiële markten zich houden na het stopzetten van het programma van ‘kwantitatieve verruiming’ (‘QE’) per ultimo 2018. Zonder onverwachte gebeurtenissen, lijkt het redelijk te verwachten dat de ECB in het najaar van 2019 voor het eerst sinds het najaar van 2011 de rente zal verhogen. Vanaf dat moment kan het renteverschil met de VS geleidelijk weer kleiner worden, ervan uitgaande dat de economische en financiële omgeving tegen die tijd niet sterk is veranderd ten opzichte van de huidige verwachtingen.