duurzaam beleggen bij
a.s.r. vermogensbeheer

Januari 2020: een maand met twee gezichten

geplaatst op 12-02-2020 door Iwan

Januari is de maand van Janus, de Romeinse god met twee gezichten. Op financiële markten maakte januari zijn naam dit jaar volledig waar. Aanvankelijk leek de eerste maand van het nieuwe decennium een voortzetting te worden van 2019, maar de tweede helft van januari liet een heel ander gezicht zien.

2019 was een goed jaar voor beleggers, en dan vooral voor beleggers in meer risicovolle beleggingscategorieën zoals aandelen. De eerste weken van januari verliepen volgens hetzelfde patroon: aandelenkoersen liepen verder op, terwijl kapitaalmarktrentes per saldo licht daalden. In de tweede helft van januari zorgde de uitbraak van een nieuw coronavirus in de Chinese stad Wuhan voor een scherpe draai in het sentiment. Toenemende angst voor een wereldwijde pandemie zorgde voor forse koersdalingen op aandelenbeurzen, terwijl obligatiemarkten als vluchthaven fungeerden.

Dat het ‘Wuhan’-virus de belangrijkste verklaring was voor de draai op financiële markten, blijkt ook uit de relatief grote rendementsverschillen tussen de aandelenregio’s. Wereldwijd leverden aandelen in januari per saldo een positief rendement op van 0,5% voor de MSCI World Developed Markets-index. Dit gold niet voor opkomende markten en voor Aziatische aandelen: de MSCI Emerging Markets-index was in januari de slechtst presterende aandelenregio met een rendement van -3,6%, en ook de MSCI Asia Pacific-index bleef met -1,8% achter bij het wereldwijde marktgemiddelde. De best presterende aandelenregio van 2019, Noord-Amerika, bleef ook in januari 2020 andere regio’s voor, met een positief rendement van 1,2% voor de MSCI North America-index. Een deel van de ‘outperformance’ van de Amerikaanse beurs was te danken aan de waardestijging van de Amerikaanse dollar ten opzichte van de euro van ca. 1%. In roerige tijden beschouwen beleggers de Amerikaanse dollar als een ‘veilige haven’. Dat geldt des te meer voor staatsobligaties, die in januari dan ook de best presterende beleggingscategorie waren, met een positief effectief rendement van 2,5%. Bedrijfsobligaties kwamen in januari voor wat betreft rendementen uit tussen staatsobligaties en aandelen, waarbij relatief veilige bedrijfsobligaties beter presteerden dan ‘high yield’-obligaties (respectievelijk +1,2% en +0,2%). Tenslotte beleefde beursgenoteerd vastgoed een redelijke maand, met een rendement van +0,3% voor de MSCI Europe Onroerend Goed-index.

De rendementen van de verschillende beleggingscategorieën waren als volgt:

Positieve trend macro-economische cijfers zet door in januari…

De positieve trend in macro-economische indicatoren van het laatste kwartaal van 2019 zette in januari 2020 door. De ondertekening van een ‘Phase One’-overeenkomst tussen de VS en China en de definitieve bevestiging dat het Verenigd Koninkrijk dan toch echt de Europese Unie zou verlaten per eind januari, zorgden ervoor dat de onzekerheid over de twee belangrijkste politieke risico’s van de afgelopen tijd, de handelsoorlog en Brexit, van tafel verdween, in ieder geval op korte termijn.
Met het verdere herstel in januari kwam het vertrouwen van ondernemers wereldwijd weer op gemiddelde tot bovengemiddelde niveaus uit, en raken ze in ieder geval steeds verder verwijderd van recessie-niveaus. Het meest opvallend was dat het Amerikaanse producentenvertrouwen voor het eerst in een half jaar weer boven de ‘neutrale’ 50-punten grens uitkwam. Daarmee blijven de groeivooruitzichten voor de VS relatief het gunstigst. De eurozone staat er minder goed voor. Vooral het vertrouwen van Duitse (auto-) producenten houdt nog altijd niet over. Verder valt op dat de vooruitzichten voor de industrie vooralsnog slechter blijven dan die voor de dienstverlening, al nemen de verschillen tussen indicatoren voor industrie en dienstverlening wel langzaam af.

…maar in cijfers van januari is effect corona-virus nog niet zichtbaar

Een belangrijke kanttekening bij de goede cijfers van januari is natuurlijk dat de economische effecten van het Chinese corona-virus daarin nog niet terug te zien zijn. Hoe groot en wijdverbreid die effecten zullen zijn, valt nu nog moeilijk in te schatten. Daarvoor is nog te weinig bekend van de ernst en de omvang van het virus. Wel is nu al duidelijk dat het virus het openbare leven in delen van China heeft platgelegd op een relatief ongunstig moment, rond de viering van het Chinese nieuwjaar. Daarmee is het aannemelijk dat de Chinese economische groei lager zal uitkomen dan eerder verwacht, in ieder geval in het eerste kwartaal van dit jaar. In het vierde kwartaal van 2019 groeide de Chinese economie nog met 6% jaar-op-jaar, maar de kans is groot dat een dergelijk groeipercentage voorlopig niet meer behaald wordt.
Voor een voorzichtige inschatting van de effecten van het ‘Wuhan’-virus voor de wereldeconomie en financiële markten ligt een vergelijking met het ‘SARS’-virus van 2003 het meest voor de hand. Toen reageerden financiële markten in eerste instantie negatief op de uitbraak van het virus, maar was dit effect na een paar maanden weer verdwenen. Ook de neerwaartse gevolgen voor de groei van de economie van China en omliggende landen, laat staan van de wereldeconomie, waren tijdelijk en beperkt. Er zijn natuurlijk wel een paar belangrijke verschillen tussen het ‘SARS’-virus in 2003 en het ‘Wuhan’-virus in 2020. In de eerste plaats is de Chinese economie nu veel groter dan in 2003, zowel in absolute zin als ten opzichte van de totale omvang van de wereldeconomie. Daarnaast is China nu ook een meer geïntegreerd onderdeel van de wereldeconomie, wat de kans op een pandemie vergroot en daarmee ook het risico van een neerwaartse schok voor de wereldeconomie. Voor financiële markten geldt daarnaast dat deze in 2003, na het barsten van de ‘dotcom’-bubbel en ‘9/11’, eerder goedkoop dan duur waren. Nu geldt het omgekeerde: na een historisch lange aaneengesloten periode van positieve economische groei zijn financiële markten nu eerder duur dan goedkoop, en daarmee ook meer kwetsbaar voor een neerwaartse schok.

Door corona-virus vooruitzichten bovengemiddeld onzeker, bovenop politieke risico’s

Het corona-virus draagt bij aan onzekerheid over de macro-economische groeivooruitzichten op een moment dat deze toch al bovengemiddeld groot is, vooral als gevolg van politieke risico’s. De korte-termijn zekerheid van een ‘Phase One’-overeenkomst in de handelsoorlog tussen de VS en China en van de feitelijke Brexit per 31 januari heeft de lange-termijn onzekerheid over het verdere verloop van de handelsoorlog en de Brexit-onderhandelingen niet kunnen wegnemen. Beide factoren blijven duidelijke minpunten voor de wereldeconomie, zelfs als de gevolgen van het ‘Wuhan’-virus zouden meevallen.

Per saldo gaan we er vooralsnog vanuit dat de wereldeconomie geen wezenlijke schade zal oplopen van de genoemde risicofactoren, maar de vooruitzichten voor 2020 zijn er wat ons betreft ook niet beter op geworden. Vooral voor aandelenbeleggers vormt de combinatie van het korte-termijn risico van een pandemie en de lange-termijn politieke risico’s van de handelsoorlog en een mogelijk harde Brexit een uitdaging, zeker gezien de niet bijster aantrekkelijke waardering van aandelen. Wij handhaven dan ook onze visie dat dit niet het meest geschikte moment om een al te uitgesproken tactische positionering in te nemen.